Tramvay Neden Dosdoğru Otobüs Terminaline Gitmez de Bütün Eskişehir’i Harmanlar? 🤔

Bir Alman yüzünden!

Yıllar yıllar önce Çimento Fabrikasında çalışan bir Alman mühendis yüzünden.

Sene 1957. Eskişehir Çimento Fabrikası yeni kurulmuş. Üretim başlamış fakat resmi açılışı henüz yapılmamıştır.

O yıllarda “incecik ve gencecik” bir gazete muhabirine Çimento Fabrikasının kalite kontrol işlerini yapan sözünü ettiğimiz Alman mühendisin imzasını taşıyan bir rapor ulaşır. Raporda henüz deneme üretimi yapan fabrikanın ilk ürünlerinin silolarda dinlendirilmesi ve dört katlı kraft kâğıt torbalarda satılması gerekirken, dinlendirilmeden ve iki katlı torbalara doldurularak piyasaya sürüldüğü, bunun da inşaatlar için “tehlikeli” olabileceği, satışların durdurulması gerektiği belirtilir.

img_7110-1
5 Nisan 1957 Tarihli Dünya Gazetesinde yayınlanan Anadolu Ajansı kaynaklı Çimento Fabrikasının açılış haberi.

Haberin kokusunu alan genç muhabirimiz, hemen elindeki belgeyi ve hazırladığı haber metnini Dünya Gazetesine gönderir. Dünya Gazetesi o yıllarda iktidardaki Demokrat Partiye en keskin muhalefeti yapan ulusal gazetelerden biridir. Gazete bu fırsatı kaçırmaz. Kalkınma hamleleriyle övünen Demokrat Parti iktidarı aleyhine kullanmak amacıyla bir kaç gün konuyu gündemde tutar. Haber, özellikle Eskişehir’de “bomba” etkisi yaratır! “Bozuk” olduğu ileri sürülen çimentoyla yapılmış inşaatların sağlamlığı çekiç-keser darbeleriyle test edilir. Dünya Gazetesinin haber küpürleri çimento şirketi aleyhine açılan tazminat davalarında kanıt olarak mahkemeye sunulur. Daha vahimi paniğe kapılan küçük hisse sahipleri, ellerindeki hisseleri zarar etme pahasına satışa çıkarırlar ve bu hisseler de büyük ortakların eline geçer. İşin geldiği bu noktada ister istemez insanın aklına genç muhabirimiz acaba Türk basın tarihinde sayısız örnekleri bulunan bir manipülasyona mı alet edildi kuşkusu düşüyor. Olayın üzerinden geçen bunca zamandan sonra gerçeği ortaya çıkarmak hiç kolay değil elbette. Üstelik habere kaynaklık eden belgeyi muhabire veren politikacı da hayatta değil. Zaten yazımızın konusu da bu değil!

Konumuz, bir kuğu kadar güzel minik tramvayımız neden yoluna dosdoğru devam etmez de, kör barsak misali Opera istikametine sapar? Ayrıca 50’li yıllarda meydana gelmiş bir olayın tramvay hattımızın güzergâhı ile ne ilgisi var? İşte şimdi oraya geliyoruz!

Bozuk çimento vakası o yıllarda inşaatı devam eden, hatta bir hayli ilerlemiş Opera inşaatını da etkiler! Yanlış okumadınız. 1957 yılında şehrimizde dönemin Maliye Bakanı rahmetli Hasan Polatkan’ın çabalarıyla bir opera binası yapılmaktadır; Süleyman Çakır Lisesinin bulunduğu arsaya. Muhtemelen, aynı arsa üzerinde daha önceleri mevcut güzel, kişilikli bir mimariye sahip eski kütüphane binası yıkıldıktan sonra boş kalan yere inşa edilmektedir Opera Binası. Ancak, işi üstlenen müteahhit inşaatı sözleşmede kararlaştırılan tarihte teslim edemeyeceğini düşünmektedir. Bu durumda çok ağır para cezaları ödemesi gerekecektir. Yüklendiği işten kurtulmak için o da “bozuk çimento” iddialarını fırsat bilir. Opera inşaatında kullandığı çimentonun da bozuk olduğu gerekçesiyle sözleşmeyi fesheder. Betonlar Türk usulü keser-çekiç testinden başarıyla geçse de hiçbir bilirkişi inşaata sağlam raporu vermeye cesaret edemez. İnşaatın yıkılmasına karar verilir. “Koca inşaat balyozlarla, makinelerle vurula vurula yıkılır!”. İş işten geçtikten sonra gerçek anlaşılır: Opera inşaatında kullanılan çimentoda bir bozukluk yoktur. Boş bir iddia yüzünden şehrimiz 50’li yıllarda bir Opera’ya sahip olma fırsatını kaçırmıştır. Sonraki yıllarda Eskişehir’in Opera’ya kavuşmak için yarım asır beklemesi gerekecektir.

kutuphane
Süleyman Çakır Lisesinin bulunduğu yerdeki güzelim kütüphane binası. Yıkıldıktan sonra aynı yere Opera Binası yapılmak isteniyor. O da inşaat halindeyken yıkılıyor. Yerine Süleyman Çakır Lisesi yapılıyor. O da yıkılıyor ve şimdiki yeni lise binası yapılıyor!

Şu “hayat” dediğimiz şey ne kadar ilginç değil mi sevgili blog severler! Hasan Polatkan’ın kurduğu akademide yüksek tahsil yapan, ilk defa opera zevkini tatmasına yine Hasan Polatkan vesile olan genç muhabirimiz yıllar sonra, yaşadığı şehrin belediye başkanı olur ve yarım kalmış “opera” hikâyesini tamamlar. Ön camındaki ışıklı levhada “Opera” yazılı o şık tramvayın artık yoluna devam ederek otogara gitme şansı kalmamıştır. Alman mühendisin çimento raporuyla gelecekteki tramvayın güzergâhı adeta bir kader çizgisi gibi çizilmiştir. “Kelebek etkisi” dedikleri bu olsa gerek!

Tramvay Neden Dosdoğru Otobüs Terminaline Gitmez de Bütün Eskişehir’i Harmanlar? 🤔” üzerine 5 yorum

  1. Hocam ellerinize sağlık. Güzel bir yazı, ancak benim hala içimi acıtır Süleyman Çakır Lisesinin yıkılması. Ondan önceki kütüphane binasının varlığını görünce daha da bir üzüldüm. O güzelim binaya nasıl kıydılar insan anlayamıyor.

    Liked by 1 kişi

  2. Recai hocam yazıların gerçekten çok güzel. Zevkle okuyoruz. Aslında ben de otogar’a giderken niye bu kadar çok dolandığına hiç anlam veremem.

    Liked by 1 kişi

  3. Selam hocam, yakın zamana dair bilgilendim teşekkürler. Demir yollarının dolambaçlı bir güzergahta seyretmesi çok yeni değil sanki, bilindiği gibi bunun Bağdat demir yolu inşaatı sırasında özellikle (yine Alman mühendis) yapıldığı rivayet olunur.

    Liked by 1 kişi

  4. Hocam malesef belediyecilikte Eskişehir sınıfta kaldı . Tramvay meselesine gelince sistem hem pahalı hemde plansız yapıldı iki şeritli yollara tramvay sokuldu , kavşaklarda karayolu tıkandı vb. Ya üstten geçen monoray sistemi yapılacaktı yada alttan metro olacaktı . Belediyenin yaptığı hizmet olarak takdire şayan hizmet P
    orsuğun temizlenmesi diğerlerine hizmet demeye utanıyorum . Belediye diğer şehirlerle kıyasladığımızda halkdan haksız yere para alıyor . Ben Hamamyolunda doğdum mahallemi mahf-ı perişan ettiler yazık…..
    Hocam hassasiyetiniz için müteşekkirim , iyi çalışmalar

    Beğen

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s